AI ไขปริศนาเกมกระดานโรมันโบราณหลังปล่อยให้งมอยู่นานเกือบศตวรรษ

แผ่นหินปูนแบนๆ ที่มีรอยกรีดเป็นทางตัดกันไปมาดูเหมือนกระดานเกมนี้ ถูกค้นพบในเมือง Heerlen ประเทศเนเธอร์แลนด์ และถูกจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นมานานเกือบศตวรรษโดยที่ไม่มีใครรู้เลยว่าเขาเล่นกันยังไง จนกระทั่งล่าสุดทีมนักโบราณคดีได้นำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เข้ามาช่วยวิเคราะห์ จนสามารถย้อนรอยกฎกติกาการเล่นที่น่าจะเป็นไปได้ของชาวโรมันออกมาได้สำเร็จ

กระบวนการสุดล้ำนี้เริ่มต้นจากการใช้ AI ที่ชื่อว่า Ludii มาจำลองการเล่นเกมโดยใช้กฎกติกาที่แตกต่างกันมากกว่า 100 ชุด เป้าหมายของทีมวิจัยจาก Leiden University คือการดูว่ากติกาแบบไหนที่ทำให้เกิด รอยสึกหรอ บนแผ่นหินปูนได้ใกล้เคียงกับของจริงมากที่สุด ซึ่งผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Antiquity ฉบับเดือนกุมภาพันธ์ระบุว่า เกมนี้มีชื่อว่า Ludus Coriovalli หรือเกมแห่ง Coriovallum ตามชื่อเมืองโบราณใต้ซากปรักหักพังนั้นเอง

สำหรับตัวกระดานมีขนาดเล็กเพียง 20 เซนติเมตร ทำให้คาดเดาได้ว่าเป็นการเล่นระหว่างคนสองคนเท่านั้น โดย AI ได้ลองจำลองสถานการณ์ตั้งแต่การใช้หมาก 3 ตัวต่อ 2 ตัว หรือ 4 ตัวต่อ 2 ตัว จนได้ข้อสรุปว่ากติกาที่สมเหตุสมผลที่สุดคือฝ่ายหนึ่งจะมีหมาก 4 ตัวและอีกฝ่ายมี 2 ตัว ผลัดกันวางหมากตามร่องหินเพื่อบล็อกทางเดินของคู่ต่อสู้ ใครที่หลบเลี่ยงการโดนบล็อกได้นานที่สุดก็จะเป็นผู้ชนะไป

สิ่งที่น่าตื่นเต้นสำหรับเหล่านักประวัติศาสตร์คือ เกมประเภท บล็อกทางเดิน แบบนี้เคยเชื่อกันว่าเริ่มเล่นในยุโรปช่วงยุคกลางเท่านั้น แต่การค้นพบครั้งนี้เป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ยืนยันว่าชาวโรมันรู้จักและนิยมเล่นเกมสไตล์นี้มาตั้งนานแล้ว แม้ว่าในบันทึกทางประวัติศาสตร์แทบจะไม่เคยเอ่ยถึงชื่อเกมนี้เลยก็ตาม ถือเป็นการเติมเต็มช่องว่างทางวัฒนธรรมที่หายไปนานหลายร้อยปีด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่

Véronique Dasen นักโบราณคดีจาก University of Fribourg ให้ความเห็นว่างานวิจัยนี้ถือเป็นการบุกเบิกครั้งใหญ่ เพราะเทคนิคการใช้ AI วิเคราะห์รอยสึกหรอบนวัตถุโบราณสามารถนำไปใช้กับเกมที่ สาบสูญ อื่นๆ ได้อีกเพียบ ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้ทำให้เราต้องหันกลับมาพิจารณาภาพขูดขีดผนังสมัยโรมันใหม่อีกครั้ง เพราะรอยเหล่านั้นอาจไม่ใช่แค่ภาพวาดเล่น แต่มันคือกระดานเกมที่รอการพิสูจน์อยู่ก็ได้

ในปัจจุบันความลับที่ถูกเก็บไว้นานเกือบพันปีได้ถูกเปิดเผยออกมาแล้ว และที่เจ๋งไปกว่านั้นคือทุกคนสามารถเข้าไปลองเล่นเกม Ludus Coriovalli นี้ผ่านระบบออนไลน์เพื่อดวลฝีมือกับคอมพิวเตอร์ได้ด้วยตัวเอง เป็นการชุบชีวิตความบันเทิงสมัยโบราณให้กลับมาโลดแล่นอีกครั้งบนหน้าจอดิจิทัล ซึ่งถ้าลองคำนวณมูลค่าความรู้ที่ได้จากงานวิจัยนี้คงตีเป็นเงินบาทได้ยาก แต่ถือเป็นกำไรมหาศาลของวงการโบราณคดีจริงๆ