วิกฤตแผ่นเกมยุคใหม่ที่ใส่แผ่นแล้วเล่นเลยไม่ได้อีกต่อไป

สายสะสมแผ่นเกมคอนโซลช่วงนี้คงกำลังนั่งถอนหายใจกันเป็นแถบ หลังจาก Sony ประกาศเตรียมยุติการผลิตแผ่นเกม PlayStation ในอนาคตอันใกล้ ทำให้ผู้เล่นหลายคนหันกลับมาเห็นคุณค่าของการครอบครองแผ่นเกมแบบจับต้องได้ที่แค่เสียบเข้าเครื่องก็พร้อมลุยทันที แต่ทว่าในความเป็นจริง วงการเกมยุคนี้กลับไม่ได้เป็นแบบนั้นอีกต่อไป เพราะต่อให้เรายอมจ่ายเงินซื้อแผ่นมาตั้งไว้ที่บ้าน เกมจำนวนมากก็ยังบังคับให้เราต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเพื่อดาวน์โหลดไฟล์เพิ่มเติมจากเซิร์ฟเวอร์หลักอยู่ดี ถึงจะสามารถเปิดเล่นได้ตามปกติ

กลุ่มนักทดสอบจาก DoesItPlay ซึ่งเป็นชุมชนที่คอยเก็บข้อมูลและทดสอบแผ่นเกมแบบออฟไลน์มาตั้งแต่ปี 2019 ได้เปิดเผยตัวเลขอันน่าตกใจว่า จากการทดสอบแผ่นเกมวางจำหน่ายนับพันเกม มีถึง 27% ที่ไม่สามารถเล่นแบบจบในแผ่นได้ โดยจำเป็นต้องดาวน์โหลดไฟล์เสริมเพื่ออุดบั๊กร้ายแรงหรือโหลดเนื้อหาหลักที่ไม่มีอยู่ในแผ่น ยิ่งถ้าแยกเป็นเครื่อง PS5 ตัวเลขความไม่สมบูรณ์นี้จะพุ่งสูงถึง 34% และถ้าเป็นเครื่อง Xbox Series X จะหนักที่สุดเพราะสูงถึง 50% Clemens Itsel หัวหน้าทีม DoesItPlay ถึงกับเอ่ยว่า ค่ายใหญ่เริ่มมองข้ามความสำคัญของแผ่นเกมอย่างเห็นได้ชัด และไม่มีเหตุผลเลยที่แผ่นเกมจะหายไป นอกจากค่ายเกมจะจงใจฆ่ามันเอง

สาเหตุที่แผ่นเกมยุคนี้เริ่มหมดความน่าเชื่อถือ มีตั้งแต่วางจำหน่ายทั้งที่ตัวเกมยังไม่เสร็จ สมบูรณ์ไปด้วยบั๊กจนเล่นต่อไม่ได้หากไม่อัปเดตแพตช์ เช่น กรณีของ Cyberpunk 2077 เวอร์ชันแรกๆ หรือเกม Atomfall ที่แผ่นออฟไลน์เกิดบั๊กชาวบ้านในเมืองหลักหันมาโจมตีผู้เล่น ทำให้ภารกิจย่อยพังทั้งหมด ยิ่งไปกว่านั้น เกมระดับฟอร์มยักษ์อย่าง Doom: The Dark Ages, Indiana Jones and the Great Circle หรือ The Outer Worlds 2 ตัวแผ่นแทบจะกลายเป็นแค่มอเตอร์ไคลเอนต์ขนาดเล็กที่เก็บข้อมูลไว้น้อยนิด และบังคับให้ผู้เล่นต้องกดดาวน์โหลดไฟล์เกมจริงก้อนโตผ่านอินเทอร์เน็ตอยู่ดี

ไม่เพียงเท่านั้น ค่ายเกมยุคนี้ยังมีพฤติกรรมสุดชวนหงุดหงิด ด้วยการใส่ระบบแจ้งเตือนบังคับดาวน์โหลดตั้งแต่เริ่มเปิดเกม แม้ตัวแผ่นจะมีไฟล์เกมครบถ้วนก็ตาม ทำให้เกมดังอย่าง Hogwarts Legacy, Jedi Survivor หรือแม้แต่เกมจากค่าย Ubisoft ยุคใหม่เกือบทั้งหมด กลายเป็นแผ่นที่ไม่สามารถเล่นแบบออฟไลน์ Pure 100% ได้ทันที Clemens Itsel ถึงกับเปรียบเปรยว่า การกระทำแบบนี้ไม่ต่างอะไรจากการหักหน้าผู้คนที่พยายามอนุรักษ์สื่อบันเทิงชนิดนี้เลยแม้แต่น้อย

ฝั่ง Microsoft โดนวิจารณ์หนักที่สุดในบรรดาค่ายคอนโซลหลัก เพราะแทบจะยอมแพ้กับการทำแผ่นเกมที่เล่นออฟไลน์ได้สมบูรณ์แบบไปแล้ว และมักจะบังคับให้ต่อเน็ตหรือล็อกอินบัญชีอยู่เสมอ ด้านฝั่ง Sony เอง แม้แผ่นเกมจะเล่นออฟไลน์ได้มากกว่า แต่สถิติหลายปีมานี้ก็พบว่าแผ่นที่สมบูรณ์เริ่มลดจำนวนลงเรื่อยๆ ขณะที่ฝั่ง Nintendo บนเครื่อง Switch และ Switch 2 แม้จะทำได้ดีกว่า แต่บรรดาผู้พัฒนาก็เริ่มหันไปใช้แผนตลับ Game Key Card ที่ไม่มีข้อมูลเกมออฟไลน์อยู่เลย ซึ่งการขายกล่องและตลับที่ข้างในมีแค่กุญแจดาวน์โหลดแบบนี้ ถือเป็นการหลอกลวงผู้บริโภคในมุมมองของนักอนุรักษ์เกม

ปัญหาชวนปวดหัวในตอนนี้ อาจจะดูเหมือนเป็นแค่ความรำคาญเล็กๆ น้อยๆ ที่ต้องนั่งรอโหลดแพตช์ แต่ในอนาคตอันยาวนาน เมื่อเซิร์ฟเวอร์หลักของค่ายเกมเหล่านั้นปิดตัวลง แผ่นเกมราคานับพันที่เคยซื้อไว้จะกลายเป็นเพียงแผ่นพลาสติกไร้ค่าทันที ชุมชน DoesItPlay ย้ำทิ้งท้ายว่า เกมไม่ใช่วัตถุเพื่อการเสพความบันเทิงชั่วคราวแล้วจบไป แต่มันคือศิลปะและประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ การสู้เพื่อแผ่นเกมและระบบที่เล่นได้โดยไม่ต้องพึ่งพาเซิร์ฟเวอร์ จึงไม่ใช่เรื่องไร้สาระ แต่เป็นการปกป้องผลงานทางวัฒนธรรมไม่ให้สูญหายไปตามกาลเวลา